TersYüz

Başta tarih ve sınıf bilinci olmak üzere Marksizm'e dair yazdığı kitaplar ve metinlerle tanıdığımız György Lukacs 13 Nisan 1885'te Budapeşte'de doğdu. Edebiyat ve roman kuramlarıyla birlikte Marksist Yönteme dair önemli tespitleri bulunan Lukacs, Lenin’in Düşüncesi- Devrimin Güncelliği alı eserinde de Marksist Yöntem ile birlikte Leninizmin Marksizmle olan ilişkisi ve tarihsel olarak durduğu özgün noktayı ele almıştır. Postmodernizmin “hikmetinden sual olunamazlığını” ilan ettiği günümüz dünyasında (POST)Marksizm de artık kimlik ve demokrasi talepleri üzerinden tanımlanmakta ve sınıf söylemi giderek silikleşmektedir. Postmodernist yaklaşımların tipik kavramlarını, kuramsal çerçevesini benimseyen post Marksizm bu yanıyla sınıftan kaçışın yeni versiyonu olan bir semptom haline gelmiştir* . Başta ezen-ezilen ilişkisi olmak üzerine tarihsel süreç içerisinde Marksizmin ve Leninizmin güncelliğini yitirdiği tezi giderek “geçer akçe” halini almıştır. Bu tezler doğrultusunda Leninizm de günümüzde Avrupa solu da dahil olmak üzere birçok sosyalist parti tarafından programdan çıkartılmakla kalmamış karşı bir saldırının da hedefi haline gelmiştir.

Lukasc’ın, devrimin güncelliği şeklinde yorumladığı Leninizm aslında sınıfsal dinamikleri kavraması ve Marksizm’i Rusya’nın özgün şartlarına uyarlaması anlamında bir dinamikliği de içerisinde barındırmaktadır. Lukacs’ın belirttiği üzere Leninizm şematik ve mekanik olmayan, salt pratiğe yönelen somut düşüncenin daha önceki erişilmemiş bir evresi anlamına gelmektedir.

Lenin’in düşüncesi-Devrimin Güncelliği kitabı devrimin güncelliği sunuşu başta olmak üzere altı başlıktan oluşuyor. Dönemin Rusya’sının tarihsel olarak bulunduğu konumdan başlayarak Lenin’in sürece yönelik iradi ve politik yönelimlerinin anlatıldığı kitapta emperyalizmden öncü partinin konumuna Lenin’in Diğer sol gruplarla yaptığı polemiklerin özetlerinden Proletaryanın konumuna değin birçok konuyu içermektedir. Doyurucu ve yoğun çözümlemelerin yapıldığı başlıklarda sadece dönemin Rusya’sından değil emperyalist ülkelerin konumundan da bahsedilmiştir. Devrimin güncelliği başlığında Leninizm’in neden hala geçerli olduğu üzerinde duran Lukacs, Leninizm’in tarihsel maddecilikle olan yöntemsel birlikteliğini de ifade etmektedir. Bu başlık altında Lenin’in Marksizm’e olan katkılarından sık sık bahseden Lukacs bu katkıların özgünlüğünü de Lenin’in düşüncelerinden örnekler vererek göstermektedir: “Lenin – tıpkı Marx gibi-  zaman ve mekanca sınırlı yerel Rus deneylerini genelleştirmedi. Tersine o dahice bir bakışla zamanımızın temel sorununu ilk ortaya çıkacağı yer ve zaman içerisinde derhal seçti: yaklaşan devrim. Ve bunlardan sonra gerek Rusya’ya ilişkin gerekse uluslararası tüm olayları bu perspektif içerisinden devrimin güncelliği perspektifinden kavradı ve kavranabilir kıldı.”  Emperyalizm üzerine Leninizm’in duruşunu tariflerken başta oportünistler olmak üzere Lenin’in yaptığı polemiklerden ve emperyalizm-  kapitalizm arasındaki ilişkiyi Lenin’in yazılarından örnekler vererek açıklayan Lukacs emperyalizmin egemenliğine karşı öncü sınıfın durumuna dair tespitleri de yine Leninist perspektiften yola çıkarak yapmıştır.

Edebiyat ve estetik üzerine eserler başta olmak üzere yazdığı metinlerde Marksizm’e yöntemsel olarak bağlılığını koruyan Lukacs, devrimin günceliğinde de bu yönteme bağlı kalmıştır. Bununla birlikte Lukasc özellikle günümüzde liberal hegemonyanın da etkisiyle “totaliter bir yönelim” olarak ifade edilen Leninizm’in, Marksizm’le olan bağını verdiği örneklerle hem bilimsel açıdan hem de pratik açıdan oldukça sıkı biçimde kuruyor. Kapitalizmin krizinin artık iyice gün yüzüne çıktığı ve kitlelerin alanları isyanın coşkusuyla ısıtmaya başladığı sokakların geri alınmaya başladığı bir dönemde Marksizm ve mücadele adına demokrasi ve sınırlı talepleri savunma tehlikesine karşı Lenin tüm canlılığı ve güncelliğiyle karşımızda duruyor. Mahir Çayan’ın hareketin hareketin halindeki doktrini olarak tariflediği Marksizm aslında tam da Leninizm’in ışığında okunduğunda anlam ve önem kazanıyor, kapitalistlere karşı akademinin duvarlarını aşıp bir seçenek haline geliyor.